در نگاهی وسیع و به موجب آشنایی اولیه باید اشاره کرد مکانیزم کاری دستگاه های اکسیژن ساز خانگی به این شکل میباشد که اکسیژن موجود در هوا (در حد 20%) را تحت فشار بالا جمع کرده و با فشار مناسب و قابل تنظیم برای بیمار یا انسان سالم (از 1.5 تا 15 برابر حجم اکسیژن در تنفس معمولی ) فراهم می کند. استفاده از اکسیژن سازها به خصوص نمونه قابل حمل و یا به اصطلاح پرتابل در دامنه گسترده ای از مقاصد درمانی مثل اکسیژن تراپی و یا درمان بیماری های شدید و یا مزمن تنفسی توصیه می گردد.

دستگاه اکسیژن ساز همانگونه که از نامش مشخص است ، اکسیژن موجود در یک محیط را تغلیظ کرده و بالا میبرد . گونه صنعتی این وسیله برای تامین اکسیژن مورد نیاز ازن ژنراتور، محیط‌های بیمارستانی، استخرهای پرورش ماهی و … استفاده دارد ؛ و از گونه خانگی آن برای تامین اکسیژن بیماران تنفسی استفاده میگردد . در حال حاضر این دستگاه‌ها در گونه های متفاوت با گنجایش اکسیژن‌دهی متعدد موجود می‌باشند. در کنار دستگاه‌های «ازن ژنراتور» و دستگاه‌های «تهویه مطبوع»، استفاده از «اکسیژن ساز»ها برای تولید و تغلیظ اکسیژن بسیار متداول شده است.

دستگاه‎های پر استفاده «اکسیژن ساز»، بیشتر در دو گونه ثابت و متحرک (پرتابل) موجود میباشند.

اکنون بسیاری از مردم از گونه های بیماری های قلبی، ریوی و یا سایر بیماری های تنفسی رنج می برند. شمار قابل توجهی از این بیماران می توانند از درمان به کمک اکسیژن مکمل برای مراقبت های تنفسی در خانه، بیمارستان و یا در یکی از مراکز پزشکی بهره مند گردند.

اکسیژن گازی است که ۲۱% هوای محیط اطراف ما را فرا گرفته است. عملکرد درست بدن ما به این منبع ثابت هوا وابسته است. دکتر معالج شما، به دلیل آنکه بدن، خود قادر به دریافت اکسیژن کافی از محیط نیست، درمان با اکسیژن مکمل را تجویز می کند.

۱- هوای پیرامون (هوای اتاق) در ورودی دستگاه اول از فیلتر گرد و غبار و سپس فیلتر هپا عبور کرده و وارد کمپرسور پیستونی می شود. کمپرسور هوای درونی را فشرده ساخته و به طرف سیلندر های زئولیت هدایت می نماید.

۲- هوای وارد شده به ستون های زئولیت به وسیله گرانول های زئولیت به ترتیبی که گفته شد تجزیه می شود. مولکول های کوچک گاز اکسیژن از تخلخل ها عبور کرده و مولکول های بزرگتر نیتروژن جذب گرانول ها می گردد. گاز اکسیژن خالص شده به طرف بیرونی ستون هدایت می گردد و گاز نیتروژن از راه ورودی ستون برگشته و تخلیه می شود. کمپرسور ابتدا هوا را وارد یک ستون می کند تا کار تخلیص اکسیژن را انجام دهد. کمپرسور تا هنگامی این کار را انجام می دهد که دانه های زئولیت این ستون از گاز نیتروزن اشباع گردند .

در این قسمت کمپرسور به طرف ستون سایر سوئیچ کرده و هوا را درون ستون بعدی می کند. در طی این فاصله که کمپرسور هوا را به ستون بعدی منتقل میکند نیتروژن ستون اول از قسمت ورودی ستون تخلیه می شود تا ستون دوباره آماده دریافت هوا و خالص سازی اکسیژن شود و به این ترتیب این سیکل در دستگاه ادامه می یابد.

دستگاه اکسیژن ساز خانگی به هیچ وجه نباید به پهلو قرار گرفته و یا حمل گردد ، چون بخاطر معلق بودن موتور کمپرسور درون دستگاه ،خطر سقوط موتور و خرابی پمپ وجود دارد .در بخش خروجی دستگاه اکسیژن ،لیوان مانومتر می باشد که اکسیژن خروجی از درون آن عبور کرده و مرطوب می شود . ای لیوان می بایست تا یک سوم درون ان اب مقطر یا جوشیده ریخته شود و هر 10 روز یکبار سوراخ های نازل شلنگ درون لیوان ،جرم زدایی شده و یا به وسیله سوزن یا ابزار تیز ، سوراخهای آن باز شود.