انواع کلر

عنصر کلر، در انواع مختلفی وجود دارد که به شرح زیر هستند:

• کلر مایع: این نوع از کلر که با نام های هیپوکلریت سدیم، آب ژاول و وایتکس نیز شناخته میشود، رایج ترین ترکیب کلر است که در مصارف خانگی و صنعتی کاربرد فراوانی دارد. در صورتی که کلر مایع با آب ترکیب شود، اسید هیپوکلروز و هیپوکلریت تولید خواهد شد که توانایی ضدعفونی و گند زدایی در تصفیه آب ها را دارد. کلر مایع (NaOCl) در ابتدا برای سفید کردن پنبه کاربرد داشت و به مرور برای ضد عفونی آب و سطوح و همچنین رفع بو نیز مورد استفاده قرار گرفت. هیپوکلریت سدیم به دو روش ترکیب کلر با محلول سود سوزآور و ترکیب سدیم بی کربنات با کلسیم هیپوکلریت قابل تولید است و در مجاورت نور و حرارت، تبخیر و ناپدید میگردد. اصلی ترین کاربرد کلر مایع در تصفیه آب و فاضلاب شهری میباشد اما در صنایع و محیط های مختلفی مانند تولید قارچ و فرآوری مواد غذایی و همچنین پالایش محصولات نفتی و شستشوی سطوح نیز استفاده میشود.
• کلر جامد: هیپوکلریت کلسیم (Ca(ClO)2) نام دیگر این ترکیب شیمیایی میباشد که به شکل پودر یا قرص تهیه شده و خاصیت اکسیدکنندگی بالایی دارد. جرم مولی این ترکیب معدنی 142.98 گرم بر مول، چگالی آن 2.35 گرم بر سانتی متر مکعب، نقطه ذوب 100 درجه و نقطه جوش آن 175 درجه سانتیگراد می باشد. کلر جامد که به پرکلرین نیز معروف است، میتواند به عنوان یک باز قوی عمل نموده و بدلیل خاصیت واکنش پذیری بسیار بالا، بهتر است در کنار سایر مواد شیمیای نگهداری نشود. هیپوکلریت کلسیم، دارای کلسیم بالایی بوده و ورود آن منجر به افزایش درجه سختی آب و تولید ماده سرطان زای تری هالو متان خواهد شد.
• گاز کلر: گازهای کلر که به اسید هیپوکلرو نیز معروف هستند، به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی بالا و قدرت سفید کنندگی زیاد در صنایع مختلف کاربرد فراوانی دارند. گاز کلر، بویی بسیار تند و تحریک کننده دارد و بهتر است جهت جلوگیری از آسیب دستگاه تنفسی، با تجهیزات استاندارد استفاده شود. این نوع از کلر در سفید کردن خمیر کاغذ سازی و همچنین در نساجی و داروسازی مورد استفاده قرار میگیرد و با سه روش الکترولیز سلول جیوه، الکترولیز غشایی و الکترولیز دیافراگمی تولید میشود. واکنشی که در هر سه روش فوق رخ میدهد بدین صورت میباشد: 2NaCl+ 2H2O —–> Cl2+ 2NaOH + H2.

کاربردهای کلر

• تصفیه آب آشامیدنی و گند زدایی فاضلاب صنعتی و بهداشتی
• تولید مواد سفید کننده، ضد عفونی کننده و آب ژاول
• ضدعفونی آب استخرها با پکیج های کلر زنی
• در صنعت استخراج برم و تولید کلرات ها و کلر فرم ها
• در تولید پلاستیک و فرآورده های نفتی
• استفاده از کلر در صنعت نساجی، رنگرزی
• گند زدایی و ضد عفونی فرآیندهای تولید مواد غذایی
• استفاده در تولید حشره کش ها و گاز خردل

معایب استفاده از کلر

• در صورت تماس با پوست منجر به سوزش میگردد.
• استفاده بیش از حد از کلر در ضدعفونی آب منجر به تولید ترکیبات جانبی و مضر می گردد
• در تماس با سایر مواد شیمیایی احتمال انفجار وجود دارد.
• استشمام کلر در محیط های بسته منجر به خفگی می گردد.